నవనీతమ్‌ పిళ్లైకి ప్రతిష్ఠాత్మక నోబెల్ శాంతి బహుమతి!
ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాంతి स्थापना, అంతర్జాతీయ చట్టాల బలోపేతానికి విశేష కృషి చేసిన భారత సంతతికి చెందిన దక్షిణాఫ్రికా ప్రముఖ న్యాయమూర్తి నవనీతమ్‌ ‘నవి’ పిళ్లై (85)ను ఈ ఏడాది ప్రతిష్ఠాత్మక నోబెల్ శాంతి పురస్కారం (2026) వరించింది. అంతర్జాతీయ చట్టాల ద్వారా యుద్ధ నేరాలు, మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగే ఘోరాలను అణచివేయవచ్చని, ప్రపంచంలో శాంతిభద్రతలను కాపాడవచ్చని నిరూపించినందుకు గానూ నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ ఆమెను ఈ అత్యున్నత పురస్కారానికి ఎంపిక చేసింది. అంతర్జాతీయ చట్టాల పరిధి, వాటి ప్రభావం పెరగడానికి నవి పిళ్లై చేసిన సేవలు అనన్యసామాన్యమైనవని కమిటీ కొనియాడింది.
నవి పిళ్లై జీవిత ప్రస్థానం ప్రతి ఒక్కరికీ ఆదర్శప్రాయంగా నిలుస్తుంది. దక్షిణాఫ్రికాలోని డర్బన్‌లో ఒక సాధారణ బస్సు డ్రైవర్ కుమార్తెగా ఆమె జన్మించారు. ఆమె పూర్వీకులు భారతదేశం (తమిళనాడు) నుండి వలస వెళ్లి అక్కడ చెరకు తోటల్లో కూలీలుగా స్థిరపడ్డారు. నల్లజాతీయురాలిగా పుట్టడం వల్ల చిన్నతనంలోనే ఆమె తీవ్రమైన జాతి, వర్ణ వివక్షను (అపార్థీడ్) ఎదుర్కొన్నారు. శ్వేతజాతీయుల ఆధిపత్యం ఉన్న ఆ రోజుల్లో ఆమెకు న్యాయవాద చాంబర్లలోకి ప్రవేశం కూడా దక్కలేదు. ఈ వివక్షను సవాల్ చేస్తూ కష్టపడి చదివిన ఆమె, 1967లో దక్షిణాఫ్రికాలోని నాటల్ ప్రావిన్స్‌లో సొంతంగా లా ప్రాక్టీస్ ప్రారంభించిన తొలి శ్వేతజాతీయేతర (Non-white) మహిళగా రికార్డు సృష్టించారు.
న్యాయవాదిగా మారిన తర్వాత నెల్సన్ మండేలా వంటి ఎందరో వర్ణ వివక్ష వ్యతిరేక పోరాట యోధులకు ఆమె కోర్టుల్లో అండగా నిలిచారు. రాబెన్ ఐలాండ్ జైల్లో ఉన్న రాజకీయ ఖైదీల హక్కుల కోసం ఆమె న్యాయపోరాటం చేశారు. దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణ వివక్ష అంతమైన తర్వాత హైకోర్టుకు ఎంపికైన తొలి శ్వేతజాతీయేతర మహిళా జడ్జిగా చరిత్రకెక్కారు. ఆ తర్వాత అంతర్జాతీయ వేదికలపై ఆమె చేసిన సేవలు అమోఘం. రువాండా అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్ (ICTR) అధ్యక్షురాలిగా పనిచేసిన కాలంలో, యుద్ధ సమయాల్లో జరిగే లైంగిక दాడులను, అత్యాచారాలను మానవత్వానికి వ్యతిరేకమైన నేరంగా (జీనోసైడ్) గుర్తించేలా చారిత్రాత్మక తీర్పునిచ్చి విప్లవాత్మక మార్పు తెచ్చారు.
ఆమె 2008 నుండి 2014 వరకు ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా పనిచేసి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అణగారిన వర్గాల గొంతుకగా నిలిచారు